admin
18 Nisan 2026 Cumartesi
DİĞER YAZARLARIMIZ
ABD/İsrail-İran Savaşı, Rusya-Ukrayna cephesini nasıl etkiledi?
News
Milli İstihbarat Akademisinden Dr. Mehmet Çağatay Güler, ABD/İsrail- İran Savaşı’nın Rusya-Ukrayna Savaşı’na tesirlerini AA Tahlil için kaleme aldı.
***
Rusya, ortadan geçen 50 aya karşın Ukrayna’daki amaçlarını başarabilmiş değil. Moskova’nın savaştaki en temel maksadı, Ukrayna’ya tarafsız bir statü kazandırılması ve silahsızlandırılmasıdır. Bununla birlikte Moskova, son kertede dört oblastı (Zaporijya, Herson, Donetsk ve Luhansk) ihtiva eden alanı ilhak etmek istemektedir.
Süreç içerisinde yaşanan operatif ve stratejik yanlışlar savaşın maliyetini giderek artırmış; Rusya‘yı teritoryal amaçlarında daralmaya zorlamış ve lakin maksimalist görülen siyasi amaçlarından vazgeçirememiştir. O denli ki bu maliyet kabaca son 80 yılda Rusların ve Sovyetlerin deneyim ettiği tüm savaşların getirdiği maliyetten en az beş kat daha fazla olarak hesaplanmaktadır. Bu kadar yüksek maliyetlerin karşılığında alandaki ilerleme vakit zaman metrelerle ölçülmektedir. Pokrovsk muharebesi yahut Çasiv Yar cephesi, bunun en somut örneğidir. Rus ordusunun son iki yılda ele geçirdiği alan yaklaşık 8 bin 500 kilometrekaredir. Ukrayna’nın toplam yüz ölçümü ise 603 bin kilometrekare civarındadır. Kelamın özü Rusya, Ukrayna’da süratli bir zafer planlarken, kendisini hem iktisadi hem de siyasi ve insani maliyeti son derece yüksek ve artmaya da devam eden bir yıpratma savaşı içerisinde bulmuştur.
Taraflar açısından mevcut tablo nasıl şekilleniyor?
ABD/İsrail- İran Savaşı başlamadan evvel alanda iki taraf için de olumlu bir denklem yoktu. Ne Rusya ne de Ukrayna hasmına maksatlarını dayatabilecek konumda değildi. Şu anda Ukrayna ordusu daimi bir silah, mühimmat ve askeri işçi zahmeti içerisinde. Ayrıyeten, cephedeki işçi son derece yıpranmış bir vaziyette ve bunun rotasyon yahut ikamesi mümkün görünmemektedir. Bu süreçte Moskova savunma endüstrisini efektif bir biçimde muharebe alanına entegre etmiştir. Kapasite faktörü ve iktisadi olarak sürdürülebilirlik Kremlin’in lehinedir. Buna karşın cephe düşmemiştir; Luhansk’ın kaybına karşın geri kalan bölgede Rus ordusu amaçlarının çok gerisindedir. Ayrıyeten, Ukrayna ordusu da hava savunma noktasında imkan ve kabiliyetlerini epeyce geliştirmiştir.
ABD/İsrail- İran Savaşı’nın Rusya’ya tesirleri nasıl kıymetlendirilebilir?
Bu konjonktürde ABD/İsrail- İran Savaşı’nın başlaması ve süregelen mevcut denklem, Rusya’ya somut kazanımlar sağlamış ve yeni fırsat pencereleri sunmuştur. Bu fırsatlardan en kıymetlisi ABD/İsrail- İran Savaşı, Rusya için iktisadi olarak can suyu olmuştur. Çünkü, Rus iktisadının zorlandığını ve savaş için verilen kayıplar sonucunda milletlerarası sistemdeki rakiplerinin gerisine düştüğünü görmek güç değil. Bu perspektifte İran savaşının global güç piyasaları üzerinde yarattığı tesir ve Hürmüz Boğazı’nın kapanmasının petrol arzında yaşattığı daralma (yaklaşık 20 milyon varil), Rus iktisadına son derece olumlu yansımıştır. ABD idaresi, artan petrol fiyatlarını denetim altına alabilmek için Rusya’ya uyguladığı yaptırımları süreksiz olarak yumuşatmak zorunda kalmıştır. Bu çerçevede Rus petrolüne yönelik tavan fiyat uygulaması askıya alınmıştır. Nihayetinde bu durum Rusya’ya sırf mart ayında günlük 150 milyon dolar kazandırmıştır. Rusya’nın toplamda da 3 ila 5 milyar dolar ortasında ekstra petrol geliri kazandırması beklenmektedir.
İkinci olarak, başta ABD’nin tesiri olmak üzere üzerindeki memleketler arası kamuoyu baskısı azalmıştır. İran savaşı öncesinde ABD Başkanı Donald Trump’ın asli gündemi ve retoriği Ukrayna’daki savaşı bitirmeye odaklıydı. Bu retorik vakit zaman alakaları germekte ve savaşı tırmandırmakta, vakit zaman da barışı olduğundan yakın göstermekteydi. Rusya ise “Çok kayıp verdik ve şimdi istediğimizi tam olarak elde edemedik. Münasebetiyle temel gayelerimizi başarmadan durmak istemiyoruz.” görüşündeydi. Her ne kadar Kremlin’in karar sistemini etkilemese de milletlerarası kamuoyunun dikkatinin Ukrayna cephesinden kayması, ateş gücünü daha rahat artırabilme imkanı sağlamaktadır. Ayrıyeten, amaç nezaretini düşürmekte ve siyasi hareket alanlarını artırmaktadır. Rusya için kendini ve durumunu izah etme gayreti gütmeden ABD dahil başka ülkelerle işbirliği fırsatlarını kaybetme kaygısı taşımadan savaşı sürdürmek, kayda kıymet bir kazanımdır. İlaveten petrol kartının da tesiriyle dış siyasette Güney Kore’den Hindistan’a yeni fırsat pencereleri oluşmaktadır.
Üçüncü olarak, memleketler arası sistemdeki değişimi hızlandıracak ve ABD’nin itibarını sarsacak bir gelişme olması Moskova penceresinden son derece olumlu okunmaktadır. ABD’nin İran savaşında maksatlarını kısa vadede başaramaması bir yana, Körfez ülkeleri başta olmak üzere ittifak bağlarını ve prestijini zedelemiştir. Bu durum Rusya’nın çok kutuplu milletlerarası sistem tasavvuru için bulunmaz fırsat olarak bedellendirilmektedir. Rusya, yıllardır ABD hegemonyasının memleketler arası sisteme ziyan verdiğini, Washington’un ulusal çıkarları önünde hiçbir kural ve kaideyi tanımadığını ve bugünkü konjonktürde hegemonun aslında “hegemon” kudretinde olmadığını tartışmaktadır. ABD/İsrail-İran Savaşı da Moskova’nın bu argümanları için ampirik bir delil niteliği taşıyabilir.
Özetlemek gerekirse ABD’nin İran ile girdiği savaş ve sonrasında fiyatları denetim altına almak için uyguladığı yaptırım muafiyetleri piyasaları yatıştırmamıştır. Bilakis cephede her metresi için binlerce asker kaybeden ve iktisadı daralan Rusya’ya, Ukrayna’daki savaşı daha da uzatabilmesi için milyarlarca dolarlık beklenmedik bir finansal dayanak sağlamıştır. Süreksiz de olsa yaptırımlarda yaşanan esnemeye ek olarak ilginin de İran’a kayması, Rusya’nın üzerindeki barış baskısını hafifletmiştir. Tabiatıyla bu durum Rusya’ya hem iktisadi hem de siyasi hareket alanı kazandırmıştır.
Ayrıca ABD’nin İran’da itibar kaybetmesi, Rusya’nın milletlerarası sistemde revizyon arayışına katkı sağlamıştır. İran savaşının dilek edilen formda icra edilememesi ve sonuçlandırılamaması, Rusya’ya Ukrayna savaşındaki yanlışlarını/başarısızlığını olağanlaştırma fırsatı sunmuştur. Güçlü devletler de kısa vadede görece daha güçsüz hasımlarına karşı başarısız olabilir. Bu Rusya’ya mahsus değildir, ABD için de bu geçerlidir. ABD’nin itibar kaybı Rusya için başlı başına bir kazanım olmakla birlikte, bunun da ötesinde Moskova için kendi itibarını de tahkim etme fırsatı olarak kıymetlendirilebilir.
[Dr. Mehmet Çağatay Güler, Ulusal İstihbarat Akademisi]
Makalelerdeki fikirler müellifine aittir ve Anadolu Ajansının editoryal siyasetini yansıtmayabilir.
Çin iktisadı birinci çeyrekte yüzde 5 büyüdü
News
Çin iktisadı, Orta Doğu’daki savaşın global ekonomi üzerindeki tesirlerinin hissedildiği yılın birinci çeyreğinde yüzde 5 büyüme kaydetti.
Ulusal İstatistik Ofisinin (UİB) yayımladığı bilgilere nazaran, Çin’in Gayri Safi Yurt İçi Hasılası (GSYH) Ocak-Mart 2026 devrinde, geçen yılın birebir periyoduna nazaran yüzde 5 arttı.
Birinci çeyrekte büyüme, Orta Doğu’daki savaşın tesirlerinin mart ayı bilgilerine olumsuz yansımasına karşın, hükümetin bu yıl için “yüzde 4,5 ila 5” olarak belirlediği maksat doğrultusunda gelişim gösterdi.
GSYH, birinci çeyrekte geçen yılın 4. çeyreğine kıyasla yüzde 1,3 artış kaydetti.
Çin iktisadı 2025’in 4. çeyreğinde yıllık bazda yüzde 4,5, yıl genelinde ise yüzde 5 büyüme kaydetmişti. Hükümet, büyümedeki ivme kaybı karşısında evvelki 3 yılda “yüzde 5 civarında” belirlediği yıllık büyüme gayesini “yüzde 4,5 ila 5” olarak belirlemişti.
UİB Yönetici Yardımcısı Mao Şıngyong, Çin iktisadının birinci çeyrekte yıla güçlü bir başlangıç yaptığını, fakat giderek karmaşık ve kırılgan hale gelen dış şartlar ve içeride güçlü arz ile zayıf talep ortasındaki dengesizliğin sürmesi nedeniyle ekonomik büyümenin temelinin daha fazla güçlendirilmesi gerektiğini belirtti.
Üretim ve tüketimdeki ivme yavaşladı
UİB’nin yayımladığı mart ayı ekonomik bilgilerine nazaran, savaşın tesirlerinin hissedildiği ayda ülkede üretim ve tüketimdeki artış, ocak ve şubat aylarına kıyasla yavaşladı, yatırımlar ise geriledi.
Yıllık cirosu 20 milyon yuanın (yaklaşık 2,9 milyon dolar) üzerindeki sanayi işletmelerinin üretim çıktılarının hesaplandığı sanayi üretimi, martta yıllık bazda yüzde 5,7 artarken ocak ve şubat aylarındaki yüzde 6,3 artışın altında kaldı.
Tüketimin ölçüsü olarak kabul edilen perakende satışlar ise martta, geçen yılın tıpkı devrine kıyasla yüzde 1,7 artarken birinci iki aydaki yüzde 2,8’lik artışın gerisine düştü.
Yatırımlar geriledi
Altyapı, taşınmazlar, makine ve donanım harcamalarını içeren sabit sermaye yatırımları yılın birinci 3 ayında yüzde 1,7 artarken birinci 2 aydaki yüzde 1,8’lik artışa kıyasla geriledi.
Son 3 yıldaki gerilemesiyle sabit sermaye yatırımlarını olumsuz etkileyen gayrimenkul bölümünde düşüş, bu yılın birinci çeyreğinde de devam etti. Gayrimenkul yatırımları, birinci 3 ayda, geçen yılın tıpkı periyoduna nazaran yüzde 11,2 azaldı.
Yatırımcı itimadının göstergesi olarak görülen özel bölüm yatırımları da birinci çeyrekte yıllık bazda yüzde 2,2 düşüş kaydetti.
Ülkede Şubat 2025 sonunda yüzde 5,3 olan kentlerdeki genel işsizlik oranı, mart ayı sonunda 0,1 puan artışla yüzde 5,4 oldu.
IMF, Çin’in büyüme varsayımını düşürmüştü
Uluslararası Para Fonu (IMF), 14 Nisan’da Çin’in 2026 büyüme iddiasını, zayıf iç ekonomik aktiflik ve İran savaşının tesirlerini münasebet göstererek yüzde 4,5’ten yüzde 4,4’e düşürdüğünü bildirmişti.
Orta Doğu’da savaşın güç fiyatlarındaki yol açtığı artışın hammadde maliyetlerinden enflasyon beklentilerine kadar tüm ülkeleri olumsuz etkileyeceğine işaret eden IMF, ABD, Avro bölgesi ve başka majör ekonomiler için de büyüme kestirimlerini düşürmüştü.
Orta Doğu’daki savaş ve Hürmüz Boğazı’ndaki kesinti
ABD ve İsrail’in İran’a taarruzları ve İran’ın misillemeleri ile Basra Körfezi’nde tırmanan çatışma nedeniyle, global mal ve güç ticareti açısından kritik bir geçiş çizgisi olan Hürmüz Boğazı’nda gemi trafiği büyük ölçüde kesilmişti.
Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Kuveyt, Katar, Irak ve İran’ın hidrokarbon kaynaklarını dünya pazarlarına bağlayan Hürmüz Boğazı, dünya petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 25’inin, sıvılaştırılmış doğal gaz ticaretinin yaklaşık yüzde 20’sinin ve gübre ticaretinin yaklaşık yüzde 30’unun ana güzergahı pozisyonunda bulunuyor.
Çin’in ithal ettiği petrolün yaklaşık yüzde 45’i, sıvılaştırılmış doğal gazın yüzde 30’u Basra Körfezi ve Hürmüz Boğazı’ndan geçerek ülkeye ulaşıyor.
Boğazdaki tanker trafiğindeki kesintiler global petrol tedarikinde aksamalara, petrol fiyatlarında artışa yol açmış durumda.???????
Bitlis’te Süphan Dağı’na tırmanmak isteyen dağcılara kar manisi
News
Bitlis‘in Adilcevaz ilçesinde Süphan Dağı’na çıkmak isteyen 5 dağcı, olumsuz hava şartları nedeniyle tırmanışlarını gerçekleştiremedi.
Pakistan ve Avusturya’dan 2 dağcının da ortalarında bulunduğu 5 kişilik küme, Süphan Dağı’na tırmanmak için Adilcevaz ilçesine geldi.
Aydınlar beldesine giden dağcılar, hazırlıklarını tamamladıktan sonra Kışkıllı köyünde tırmanışa başladı.
3 bin 850 rakıma kadar ulaşan dağcılar, tesirli olan kar ve tipi nedeniyle tepeye varmadan geri dönmek zorunda kaldı.
Grubun rehberi Mehmet Ararat, gazetecilere, nisan ayında olumsuz hava şartlarıyla müsabakanın sürpriz olduğunu söyledi.
Yaklaşık 8 saatte 3 bin 850 rakıma ulaşabildiklerini belirten Ararat, “Daha fazla ilerleme bahtımız yoktu. Ağır sis, kar yağışı ve tipi nedeniyle vakit zaman el ele tutuşarak geri dönmek zorunda kaldık. Kuvvetli bir tırmanış oldu lakin doruğa ulaşamadık.” dedi.
Antrenmanı, beden saatinize nazaran ayarlamak nasıl yararlı oluyor?
News
Sağlık araştırmacılarına nazaran, spor salonundaki seansınızdan, fitness dersinden yahut koşudan en güzel biçimde yararlanmak için, bunu beden saatinize en uygun vakitte yapmanız gerekiyor.
Erken kalkanlar azamî yarar için sabah idman yapmalı, gece kuşları ise akşam idmanlarına yönelmeli.
Open Heart mecmuasında yayınlanan yeni bir araştırmaya nazaran, idmanı bu formda senkronize etmek, bilhassa kalp hastalığı riski yüksek olanlarda yararlı olabiliyor.
Bunu deneyen gönüllüler daha uygun uyuduklarını, tansiyonlarının düştüğünü ve genel olarak daha sağlıklı kan şekeri düzeylerine sahip olduklarını belirtti.
Senkronizasyon
Pakistan’daki çalışmaya 40 ve 50’li yaşlarındaki 134 istekli katıldı.
Hiçbiri çok formda değildi ve hepsi yüksek tansiyon yahut çok kilo üzere en az bir kalp hastalığı risk faktörüne sahipti.
Katılımcılardan, üç ay boyunca haftada beş defa, günde 40 dakika mühletle, kontrollü, tempolu yürüyüş yapmaları istendi.
Anketlere nazaran, 70 kişi kendisini sabah insanı, 64 kişi ise gece kuşu olarak tanımladı.
Bazıları antrenmanlarını beden saatleriyle eşleştirecek biçimde yaparken, öbürleri tam karşıtını yaptı.
Her iki küme da form düzeylerinde güzelleşme gösterdi.
Ancak antrenmanı beden saatiyle eşleştirmek, tansiyon, kondisyon, metabolik ölçümler ve uyku kalitesinde daha büyük kazanımlar sağladı.
Araştırmacılar, iç beden saatinizin uyku-uyanıklık nizamını ve gün boyunca hormon ve güç düzeylerini etkilediğini, bunun da antrenman performansını etkileyebileceğini söylüyor.
Sosyal jetlag
Çalışmayı yapan uzmanlar, bulguların idman zamanlaması konusunda “herkese uyan tek çözüm” yaklaşımının ülkü olmadığını gösterdiğini söylüyor.
Biyolojik ve toplumsal programlar ortasındaki uyumsuzluk yahut “sosyal jetlag”, kalp hastalığı riskinin artmasıyla ilişkilendiriliyor.
Gece kuşlarının daha fazla bu risk altında olabileceğini ekliyorlar. Bu nedenle sabah erken saatlerde idman yapmayı zorlamamalarını belirtiyorlar.
Çalışmanın yayınlandığı mecmuanın sahiplerinden İngiliz Kardiyovasküler Derneği’nden Dr. Rajiv Sankaranarayanan, bulguların beden saatlerine uygun idmanlara gerçek bir geçişi desteklediğini fakat bunu doğrulamak için daha fazla çalışma gerektiğini söylüyor.
Cambridge Üniversitesi’nden beden ritimleri uzmanı Dr. Nina Rzechorzek ise zamanlamanın dikkate alınması gereken bir faktör olabileceğini lakin kâfi ve sistemli idman yapmanın en değerli şey olduğunu söyledi.
İngiliz Sağlık Hizmetleri Kurumu NHS birçok yetişkine şunları öneriyor;
Devlet Bahçeli: “Ara Seçim Yok, Seçim Zamanındadır”
News
(TBMM) – MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli partisinin küme toplantısı sonrasında CHP’nin orta seçim talebine ait soruyu yanıtladı. Bahçeli, “Ara seçim yok, seçim vaktindedir. Türk milletinin iradesidir ve o iradeye şimdiden hürmet duymak lazım” ifadesini kullandı.
MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli, partisinin TBMM Küme Toplantısı çıkışında gazetecilerin sorularını yanıtladı.
Bahçeli, “CHP’nin orta seçim daveti var. Haftalardır devam ediyor. Siz MHP olarak nasıl değerlendiriyorsunuz?” sorusuna, şu yanıtı verdi:
“Cumhuriyet Halk Partisi kapısındaki karışıklığı Türkiye’yi karıştırarak karalamaya heves etmesin. Orta seçim yok, seçim vaktindedir. Türk milletinin iradesidir ve o iradeye şimdiden hürmet duymak lazım.”